Sütlü Nuriye: Diyarbakır'ın İhtilal Tatlısı

Diyarbakır denince akla gelen ilk lezzetlerden biri olan Sütlü Nuriye, aslında baklavanın daha hafif ve sütlü bir yorumu. Halk arasında Diyarbakır baklavası olarak da bilinen bu tatlı, özellikle badem ve incecik baklava yufkasıyla hazırlanıyor. Üzerine dökülen sütlü şerbetiyle klasik baklavadan ayrışan Sütlü Nuriye, hem tadı hem de hikayesiyle mutfak kültürümüzün ilginç köşelerinden birini oluşturuyor.

İhtilal Tatlısının Doğuşu

Sütlü Nuriye'nin bilinen adlarından biri ihtilal tatlısı ya da ihtilal baklavası. Bu ismin arkasında, Türkiye'nin yakın tarihine damga vuran bir dönemin izleri var. 12 Eylül döneminde bir generalin, satın aldığı baklavanın fiyatını yüksek bulup bu durumu dönemin İstanbul Belediye Başkanı Korgeneral İsmail Hakkı Akansel'e şikayet etmesiyle olaylar gelişmiş. Bunun üzerine, o yıl Ramazan Bayramı'ndan iki gün önce baklavanın satış fiyatına üst sınır getiren bir liste yayınlanmış.

Ancak belirlenen bu fiyat, baklavanın maliyetini karşılamaktan çok uzakmış. İşte tam bu noktada Güllüoğlu Baklavaları'nın sahipleri, narh fiyatına uygun ama yine de satılabilir bir tatlı yapmanın yolunu aramışlar. Fıstık yerine fındık kullanarak ve süt ilave ederek tatlının gramajını artırmışlar. Böylece ihtilal yönetiminin belirlediği fiyata satılabilecek, maliyeti düşük ama bir o kadar da lezzetli bir baklava ortaya çıkmış.

İsminin Sırrı

Sütlü Nuriye'nin adı, tatlı kadar merak uyandıran bir konu. Tatlının mucidi olarak bilinen Güllüoğlu Baklavaları sahibi Nejat Güllü, bu ismin aslında hiçbir anlamı ya da hikayesi olmadığını açıkça ifade ediyor. Amacının, oluşturulan listede yer almayan, dikkat çekici ve ilginç bir isim bulmak olduğunu söylüyor. Sonunda da Sütlü Nuriye ismine karar vermişler. Güllü'ye göre asıl hedef, bu yeni tatlıyı insanlara sevdirebilmekmiş ve isim de bu amaca hizmet etmiş.

Ancak Sütlü Nuriye'nin kökeniyle ilgili başka bir rivayet daha var. MasterChef programına katılan ve Güven Tatlı işletmesinin sahibi Metin Güven, bu tatlının babasına ait iş yerinde çalışan Diyarbakırlı bir kadın çalışan tarafından icat edildiğini öne sürüyor. Bu iki farklı anlatım, tatlının hem İstanbul hem de Diyarbakır mutfağıyla olan bağını gözler önüne seriyor.

Diyarbakır Usulü Sütlü Nuriye

Sütlü Nuriye'nin Diyarbakır'a özgü bir versiyonu da mevcut. Bu yöredeki tarif, 1900'lü yılların başında ortaya çıkmış. Diyarbakır'ın vazgeçilmez lezzetleri arasında yer alan bu tatlı, baklavaya göre daha hafif olması nedeniyle sıklıkla tercih ediliyor. Diğer baklava çeşitlerinden en büyük farkı, içinde bolca badem bulunması. İncecik açılan baklava yufkalarının arasına serpiştirilen bademler, tatlının kendine has bir aroma kazanmasını sağlıyor. Hazırlanan bu katmanların üzerine ise sütlü şerbet dökülüyor. Bu şerbet, tatlının yumuşacık olmasını ve ağızda dağılan bir kıvam almasını sağlıyor.

Baklavadan Farkı ve Lezzet Sırrı

Sütlü Nuriye'yi klasik baklavadan ayıran en önemli özellik, kullanılan malzemeler ve şerbetin yapısı. Klasik baklavada genellikle fıstık veya ceviz kullanılırken, Sütlü Nuriye'de fındık ya da badem tercih ediliyor. Ayrıca şerbetin içine süt katılması, tatlının daha hafif ve sütlü bir lezzete kavuşmasını sağlıyor. Bu da onu özellikle ağır tatlılardan hoşlanmayanlar için ideal bir seçenek haline getiriyor. Diyarbakır usulünde ise bademin bolca kullanılması, tatlının o yöreye özgü karakterini oluşturuyor.

Sütlü Nuriye, hem tarihi hem de lezzetiyle Türk mutfağının özgün tatlılarından biri. İster ihtilal döneminin zorunlu bir icadı olarak görülsün, ister Diyarbakırlı bir kadının ustalığının ürünü olarak kabul edilsin, bu tatlı bugün Türkiye'nin dört bir yanında sevilerek tüketiliyor. Baklavanın bu hafif ve sütlü kardeşi, özellikle Diyarbakır denildiğinde akla gelen lezzetlerin başında geliyor. Eğer yolunuz Diyarbakır'a düşerse, bu tatlının orijinalini denemeden dönmemenizi öneririz. Sütlü şerbeti ve bol bademiyle Sütlü Nuriye, damaklarda unutulmaz bir iz bırakacak.

Kaynak: tr.wikipedia.org
Görsel: E4024, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0